urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un har8un har8un 2009-12-24T05:46:22Z urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:5615 2009-12-23T10:29:44Z 2009-12-24T05:46:22Z <br />Նոր Տարի: Կաղանդ: Սպասված ու ցանկալի ջավախքցու համար: Բայց և հոգսաշատ ու պարտավորեցնող: Բայց և հուսադրող ու խոստումնալից:<br /><br />Ջավախքում, թերևս, ամենասիրված տոնն է Նոր Տարվա կամ Կաղանդի (Կաղինտ) տոնը: Վարդավառը (Վարթեվոր) միգուցե կմոտենա հետաքրքրության տեսակետից, տեղավորված լինելով տարվա մեջ դրամագծորեն հակադիր կողմում:<br /><br />Եթե ուրիշները այդ օրվան նախապարտաստվում են տարվա վերջին շաբաթվա կամ ամսվա մեջ, ապա ջավախքցին` համարյա ամբողջ տարին: Մսացուն հատկացվում է դեռ տարվա հենց սկզբին, փետրվարին կամ մարտին, անասունների ծնի սեզոնին: Մսացուն, կլինի դա հորթուկ թե խոճկոր, հետագայուն արժանանում է ընտանիքի անդամների հատուկ վերաբերմունքին, ինչպես մատաղի համար խոստացված գառը: Կաղանդի մսացուն համարյա թե պարտադիր է ամեն ընտանիքի համար: Մայրս ասում էր. &quot;ավելի լավ է տունը խորոզըմ մորթենք, քանց թե տասը կիլո միս առնենք&quot;: Տնական մորթը, կարծես տունը լցնում է &quot;բարաքաթով&quot;, անկախ անասունի տեսակից ու քաշեց:<br /><br />Մսից բացի պարտադիր է Նոր Տարին դիմավորելու համար ունենալ մրգեր, ցիտրուսներ, ընկույզ, խմիչք և այլ նպարեղեն: Բայց ամենակարևորը պատրաստվող կերակուրներն ու խմորեղենն Է: Դե պատկերացրեք ինչ հոտեր են գալիս թոնրատանից, որտեղ իրենց հրաշքներն են արարում տան կանայք: Այո, այո, տան կանայք: Մանչուկներին խիստ արգելված է մտնել թոնրատուն ու տեսնել թե ինչպես են պատրաստում կուկուլը, վասիլը, գաթան, հալվան... Նույնիսկ լացն ու նվնվոցը չեն օգնի, քանզի կա շատ կարևոր ու փաստարկված պատճառ: Ախր տղաները, ի տարբերությու աղջիկների, ունեն օրգաններ, որոնց շարժումից բոլոր թխվացքները թոնրի շուրթից կթափվեն մոխրի վրա, կուտ կգնան: Տաք գաթան ու վասիլը համտես անելու արգելքը լիուլի հատուցվում էր մեր մատաղ ու միամիտ, տղամարդկային արժանիքի բարձրացմամբ, շոյված ինքնասիրությամբ: <br /><br />31-ի գիշերը ջահելները գնում էին իրենց բախտները փորձելու` գլխարկ կախելու: Տները հողածածկ էին ու էրթիկներով: Պետք էր թաքուն ականջ դնել էրթիկց: Եթե լսվում էր երգ ու պարի, ուրախության ձայներ, ուրեմն կարելի էր վստահ լինել լավ բախտի համար: Կռիվ, ղալմաղալ լսելը վատ նշան էր և կարող էր լուրջ պատճառ լինել բախտից անհանգստանալու համար: Վերջում պարանից կապված գլխարկը իջեցվում էր ներքև ու տնեցիները այն լցնում էին իրենց սեղանի բարիքներից` մի զույգ գաթա, միրգ, լավաշի մեջ փաթաթած սառը միս և այլ ուտեստներ: Պատահում էին նայև չարացած հոգիներ, որոնք խորտիկների փոխարեն անասունի աղբն էին լցնում, դրանով իսկ փչացնելով խեղճ ջահելի տոնական սպասելիքները: Այդպիսի մարդիկ էլ կային:<br /><br />Կես գիշերին ամեն ընտանիքում կտրում էին &quot;տարին&quot;: Դա տորտ հիշեցնող մեծ, կլոր թխվացք էր: Ընտանիքի ամեն անդամ ստանում էր տարվա իր բաժինը: Ամենակարևորն այն էր, որ թխվացքի խմորի մեջ տանտիկինը մետաղադրամ էր դրել: Ում բաժին ընկներ բաղձալի մետաղադրամը, նա էլ կլիներ տարվա բախտավորը: Մետաղադրամի, Աստված մի արասցե, դանակի տանկ ընկնելը, այդ ընտանիքի համար փորձանքի կանխանշան կլիներ:<br /><br />Առավոտ շուտ, ծեգին տան ջահել աղջիկը պարտավոր էր վեր կենալ ու ջուր բերել: Այդ պահին ջուրը ոսկի պետք է լիներ: Պետք էր անպայման հասցնել այդ ոսկու ընտանիքի բաժինը տուն հասցնել:<br /><br />Ամսի մեկը մեծերի համար չէի ասի, թե հետաքրքիր է անցնում, ի տարբերությու երեխաների: Մի անգամ արձակուրդ էի գնացել ու գյուղում մեր ընտանիքը ներկայացնողը ես էի: Այդ տարին գյուղում տասը հանգուցյալ էր եղել: Ես պետք է ամեն մեկի տունը այցելեյի, ինձ հետ ունենալով մի շիշ օղի յուրաքանչյուրի համար: Բացի հանգուցյալների ընտանիքներին այցելելուց, պետք է նաև ներկայանայի քավորենց, քեռանց հորեղբայրներիս ու մեր այլ հարազատների տները: Դե պատկերացրեք իմ վիճակը ուշ երեկոյան, ամեն սեղանին մոտենալուց շուտասելուկի պես կրկնել համարյա նուն բաժակաճառը, գոնե շուրթը կպցնել օղու բաժակին, իբր մի բան դնել բերանը և շարունակել մարաթոնը: Երեկոյան հոգնած, սոված ու հարբած տուն մտնել, մի մեծ բեռից ազատվածի զգացումով նստել վառարանի կողքին, լցնել այն կարտոֆիլով ու կարոտով սպասել խորովվելուն, զզված մսեղենից, մրգից, քաղցրավենիքից ու ոգելից խմիչքներից: Դրանից հետո արի ու սպասի, որ ինչպես անցկացրիր տարվա առաջին օրը, այնպես էլ կանցկացնես մնացած օրերը: <img border="0" alt="mad.gif" emoid=":angry:" style="vertical-align: middle" src="http://javakhk.net/forum/style_emoticons/default/mad.gif" /> <br /><br />Ինչևիցե, Նոր Տարվա հետ կապված քաղցր հիշողությունները գերակշռում են:<br /> urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:5341 2009-10-22T17:51:50Z 2009-10-22T17:51:50Z &nbsp;&nbsp;&nbsp; Ես սովորել եմ վաղուց, այժմ արդեն գոյություն չունեցող Խորհրդային դպրոցում, հեռավոր, կորած-մոլորած գյուղում:&nbsp;Դրա համար էլ ինձ համար անսովոր, նույնիսկ անհասկանալի է այժմեական, մայրաքաղաքային դպրոցներում տիրող վարք ու բարքը, գրված ու չգրված օրենքները, գնահատման համակարգը և վերջապես դպրոցի դերն ու նշանակությունը մատաղ սերնդի` որպես մարդու ձևավորման դժվարին ու պատասխանատու գործում:<br /><br />&nbsp;&nbsp; Իմ ունեցած բազմաթիվ ուսուցիչներից ոչ բոլորն են տպավորվել որպես հմուտ մասնագետներ, բայց բոլորն էլ ընկալվել են որպես իրենց գործին նվիրված մարդիք:&nbsp;<br /><br />&nbsp; Թողնենք մնացած բոլոր դատողություններն ու նայենք կոնկրետ մի խնդիր: Ի՞նչ եք կարծում,&nbsp;ի՞նչ կարևոր հարց պետք է լուծի ցածր դասարանի այն &nbsp;դասատուն, որը արտադասարանական պարապումնքներ &nbsp;է անցկացնում իր իսկ աշակերտների հետ, որոնք նախօրոք իր կողմից որակվում են որպես &quot;թույլ&quot; երեխաներ: Կասեք, ինչ վատ բան է անում, մարդը լրացուցիչ պարապում է, որ ետ չմնան:&nbsp;Իհարկե շատ լավ կլիներ, եթե այդ արվեր անաչառ, անվարձահատույց: Բայց, ցավոք այդպես չէ: Եթե դա լիներ միայն կողմնակի եկամուտի հարց, ես նույնիսկ կգովեյի տվյալ մասնագետին, որ իր ժամանակն ու կարողությունները չի խնայում իր նյութական վիճակի բարելավման համար: Դա այդպես կլիներ, եթե ձախ եկամուտը լիներ իրոք ձախից: Փաստորեն նա լրացուցիչ վարձ է գանձում(կասեի շորթում)&nbsp;այն գործի համար, ինչի համար աշխատավարձ է ստանում: Եթե միայն շորթած փողը լիներ... Այստեղ բոլորովին ուրիշ բան է ստացվում: Այդ &quot;մանկավարժը&quot;, որպես կանոն` երիտասարդ, որի առաջնային նպատակը պիտի լիներ երեխայի մեջ ուսման նկատմամբ սեր ու հետաքրքրություն առաջացնելը,&nbsp;ամեն կերպ&nbsp;աշխատում է&nbsp; ապացուցել երեխային(նաև ծնողին), որ նա &quot;թույլ&quot; է և իր կլիենտն է: Իսկ ի՞նչ հոգեվիճակ կստեղծվի տվյալ իրավիճակում հայտնված երեխայի համար, նրան չի հետաքրքրում: Իսկ երեխան ևս մարդ է ու ամեն ինչ հասկանում է, գուցե և ավելին, քան մեծերը:<br />&nbsp;Իմ կարծիքով նմանատիպ պրակտիկան պետք է արգելված լինի, հավասարեցվի կաշառակերության հետ: Ես ավելի խիստ կվորակեի, քանզի այն վերաբերում է երեխաների դաստիրակմանը: Նույն այդ երեխաներն են ապագայում դառնալու մանկավարժներ, բժիշկներ, իրավաբաններ, գիտնականներ... քաղաքացիներ:<br />&nbsp;Եթե քիչ է մանկավարժ աշխատավարձը, ապա պետք է ավելացնել: Իսկ երեխաների դաստիրակման գործը չպետք է խեղաթյուրել:<br />&nbsp;<br />&nbsp;Ով ինչպես է մտածում այս մասին: Ի՞նչ անել: urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:4944 2009-09-25T18:29:31Z 2009-09-25T18:44:15Z <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Սաթո քուրիկը ստուգեց թոնրի վրա դրված պղնձի ջերմությունը և համոզվելով, որ արդեն ջուրը եռման է, սկսեց նախապատրաստվել լողանալու: Մետաղյա մեծ տաշտակը տեղավորեց թոնրատան թմբին, մոտիկ բերեց սառը ջրով դույլը, խառնորդ սարքելու համար, կողքին դրեց սանրը, օճառը, ջուր լցնելու թասը, նորից մտորեց, որ ոչինչ չի մոռացել: Համոզվելով, որ ամեն ինչ տեղում է, թոնրատան դուռը ներսից կողպեց ու անշտապ սկսեց հանվել: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Միջօրե է: Արտոն՝ 10 տարեկան տղան իր գործերով է ընկերների հետ: Չնայած քիչ հավանական է, որ որևէ մեկը կմտնի այս ժամին, համենայն դեպս առանց դուռը կողպելու լողանալ չի կարելի: Բա որ մեկն ու մեկը հանկարծ ներս մտնի՞, աղ կամ լուցկի խնդրելու: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Շորերը շատ չեն: Ամառանը ինչ կարիք կա շատ շորեր հագնելու: Իսկ թոնրատանը առանց այն էլ շոգ է: Սաթո քուրիկը, կարծես ինչ որ հատուկ բավականություն զգալով, դանդաղ, մեկիկ-մեկիկ հանեց շորերը ու խնամքով դարսեց կողքին դրված ուռի ճյուղերից հյուսած սինու՝ սալայի վրա, մի անորոշ ափսոսանքով շոյեց սպիտակ ու հարթ մաշկը, հոգոց հանեց, մտքում նորից հայհոյեց &quot;էն գյոռբագյոռ&quot; Հիլլերին, որ իր մարթու գլուխը կերավ, թողեց որբևայրի, իսկ էն երեխուն որբ ու անհեր: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Խառնուրդը մի քիչ տաք է, դիմանալ չի լինի: Երեսունն անց կինը մի քիչ սառը ջուր ավելացրեց պղնձի ջրին, նորից ստուգեց: Հիմա լավ է: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Տաք ջուրը թասով լցնելով մինչև գոտկատեղը հասնող արձակած փարթամ մազերին, օճառեց ու սկսեց լվանալ: Սեփական մարմնի հետ շփումը հաճելի հիշողություններ արթնացրին նրա մեջ ու նորից ստիպեցեին անեցքներ տեղալ իրեն անմարդ թողնողների հասցեին: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Հանկարծ դրսից լսվող աղմուկը Սաթո քուրիկին հանեց երանելի հուշերի գրկից ու ստիպեց ընդհատել մարմնահաճո զբաղմունքը: Ինչ որ մեկը թափով կպավ փակ դռանը: Հետո հրմշտոց ու երեխայական լացի ձայն: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; - Վայ քոռանամ, Արտոս կուլա: Էս ի՞նչ բան է: Հըլը կեցի: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ու թխսամոր նման, երեխային պաշտպանելու բնազդով ինքն իրեն դուրս քցեց: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Դռան դեմը կծիկ դառած թավալվում էին Արտոն ու հարևանի նույնահասակ տղան՝ Մկիչը: Արտոն ծոցումը պահել էր Մկիչից թռցրած աղավնին ու պաշտպանվում էր, իսկ Մկիչը կատաղած ծեծում էր նրան ու հայհում: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; - Ես քու մարիկը ..., տուր տոխս: Կոխցել ես հա՞: Հիմի սատկեսնեմ, ես քու մարիկը... <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; - Ծո կեցի աշեմ ինչի՞ կծեծես մատմ անասունիս, ծո շան լակոտ, ինչի՞ մար կը քըրֆես:&nbsp;<br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Վերջապես հաջողվում ե կծիկը քանդել ու ծեծկռտվող պատանիներին իրարց բաժանել: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; - Սաթո քուրիկ, էս մերա...ծը տոխս փախցուցել է, չի տա: Ես էտոր մարիկը... , արդարանում է հևասպառ Մկիչը: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ստեղծված դադարի ընթացքում երկու ախոյաններն էլ հանկարծ հայացքները բարձրացնելով նկատում են իրենց բաժանող կնոջ մերկությունը: Ուշացումով ստեղծված վիճակը ընկալում է նաև հաշտարարը, բաց է թողնում տղաների ձեռքերը ու փախչում դեպի ներս: <br /><br />&nbsp;&nbsp; &nbsp;- Վույ, քա խայտառակ էղանք, շան լակոտներուն քով: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Բայց մինչև իր մերկություն կթաքցներ թոնրատանը, գործը այլ ընթացք ստացավ: Արտոն տեսնելով իր մոր մերկությունը, և որ ավելի կարևոր է, այդ մերկության ականատեսն էր իրեն ծեծող Մկիչը, կատաղորեն հարձակվեց նրա վրա. <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; - Ծո ես քու մարիկը ... , ծո դու իմ մորը չփլաղ տեսար, ծո հիմի ես քեզի սըպանեմ տի...&nbsp;<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Բարդ երկընտրանքի առաջ չգիտեր ինչ անել խեղճ Սաթոն: Մի կողմից տղաների դեմ մորեմերկ լինելու ամոթը, մյուս կողմից նորելուկ աքլորների նման իրար կպած, ծեծկռտվող երեխաները: Լացը, ծիծաղը և անելանելիության զգացմունքը միախառնվել էին նրա մեջ: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; - Ծո շան փերածներ, ծեծեցեք իրար իշկան կուզեք: Գեղին մեչը խոմ խայտառակ չը ըլլիմ տի: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Սրբելով լացի թե ծիծաղի արցունքները, Սաթո քուրիկը թողեց կռվարար պատանիներին ու շտապեց ներս, սրբվելու ու հագնվելու: <br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp; Տղաները իրար երես նայեցին, ամաչելով եղածից ու ուշացումով նկատեցին, որ կռվախնձորը՝ սպիտակ աղավնին, օգտվելով իրարանցումից վաղուց թռել, գնացել էր:&nbsp;<br /><br /><div style="text-align: right">Javakhk.net /forum -ից և <a href="http://forum.hayastan.com">forum.hayastan.com</a> -ից</div><br /> urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:4810 2009-09-14T12:44:47Z 2009-09-14T12:44:47Z (Շարունակություն)<br /><br />Գյուղ գալ ու չգնալ գյուղամե՞ջ: Գյուղամեջը` "ժամին պատին տակն" է, որտեղ մշտապես հավաքվում են գյուղի մեծ ու փոքրը, քննարրկում միջազգային, լոկալ քաղաքական ու առօրյա հարցեր: Բոլոր դեպքերում, գոնե գյուղի բիձեքը այնտեղ են, նույնիսկ գործի ամենաթեժ սեզոնին: Ի զարմանս ինձ, այնտեղ ոչ ոք չկար, երևի ցուրտ եղանակի պատճառով: Քայլերս ուղղեցի դեպի գերեզմանոց:<br /> Ժամանակին գերեզմանոցը գյուղից ոչ հեռու, բայց և գյուղից դուրս էր: Հետագայում, գյուղի մեծանալու հետ այն շրջապատվեց նորանոր տներով ու վերջապես հայտնվեց գյուղի մեջտեղում: <br /> Այցելեցի ծնողներիս գերեզմանին, նայեցի մեր մյուս ննջեցյալների գերեզմաններին: Գերեզմանոցը մի այնպիսի տեղ է, որտեղ մարդ ակամայից սուզվում է հիշողությունների խորխորատները, ընկնում խոհերի գիրկը, հեռանում առորյա կյանքի ունայնությունից, մտածում անցողիկ կյանքի կարճատևության ու ինչ որ անիմանալի հավիտենականության մասին: Այստեղ շատերն են ննջում, որոնց հետ երբևէ զրուցել եմ, վիճել, աշխատել... Ունայնություն ունայնութեանց:<br /> Երեկոյան նախապատրաստվեցի մեկնելու համար: Երեխաները համոզում էին չգնալ, էլի մի քանի օր մնալ: Իսկ Անահիտը ոչ միայն համոզում, այլ պահանջում էր: Ինձ համար հեշտ չեր համոզելը, վարորդի հետ արդեն պայմանավորված լինելը պատճառաբանելով:<br /><br /> <a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000g5y7/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000g5y7/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br /><br />Առավոտյան, ժամի 7-ին վարորդը զանգեց, ինչպես որ պայմանավորվել էինք: Մարդ հավաքելով անցանք ճանապարհից դուրս գտնվող մի քանի գյուղերով: Դժվարաանց միջգյուղային ճանապարհներով երթը մեզանից խլեց առնվազն 2 ժամ: Վերջապես հասանք հայ-վրացական սահմանակետին: Ինձ համար հետաքրքիր էր այն, որ վրացի սահմանապահները մեզ հետ հաղորդակցվում էին ոչ թե վրացերեն, հայերեն կամ անգլերեն, այլ ոխերիմ թշնամիների` ռուսների լեզվով: Անցման կետում ժողովուրդը իջնում է մեքենաներից, մոտենում գործող երկու պատուհաններից մեկին, ներկայացնում անձնագիրը, նայում տեսախցիկի մեջ, ետ ստանում նշում արված անձնագիրը և վերջ: Այս ամենը կատարվում է շատ արագ: Մենք կորցրինք ուղիղ 5 րոպե: Մի քիչ անց մեր անցակետն է: Այստեղ 10-12 մեքենաներ սպասում էին իրենց հերթին: Այս անգամ չես իջնում մեքենայից, վարորդը հավաքում է անձնագրերն ու մյուսների հետ հերթ կանգնում: Չգիտեմ ինչով բացատրել ժամանակածախսի տարբերությունը մեր և հարևանների անցակետերի համար, երբ նրանց 5 րոպեի դիմաց մերոնք սպասեցրին ուղիղ մեկ ժամ: Չգիտեմ դա էր պատճառը, քամու ուղղությունը թե մի կողմ` վայրեջք, հակառակ կողմ` վերելք լինելը, տուն հասա ոչ թե 12-ին այլ 15-ին:<br /><br />Այսպես ավարտվեց իմ մեկշաբաթյա այցը հայրենի Ջավախք: Ընթերցողների ներողամտությունն եմ հայցում, եթե ավելորդաբանություններն ավելի են, քան իմ ասելիքն է եղել: Պարզապես այդ 7 օրում(ներառյալ մեկ անքուն գիշերը) ես այնքան բան եմ հիշել, տեսել, լսել ու զգացել, որ իմ համեստ կարողություններով արված նկարագրությունը ամիսներից էլ ավելի ժամանակ կզբաղեցներ: <br /><br />ՎԵՐՋ urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:4449 2009-09-03T18:55:56Z 2009-09-06T15:27:18Z (Շարունակություն)<br /><br /> 5-6 կիլոմետր ճանապարհը սովորաբար կարելի է անցենել մեկ ժամից էլ շուտ, բայց եթե սար ես բարձրանում ու կիզիչ արևն էլ չի խնայում, ապա պետք է համապատասխան ուղղում մտցնել ճանապարհային գրաֆիկում: Բացի դրանից չմոռանանք, որ այլ նպատակ ևս կար, այն է` սունկի տոպրակը: Կասեք նորից ճեճիլ եմ քցում իմ սունկի թեմայով, բայց փաստը մնում է փաստ ու ես չեմ կարող ծածկել ճշմարտությունը: Ախր հարցը միայն համով սունկ ուտելը չէ, ավելի կարևոր ու հետաքրքիր գործը հավաքելն է: Ահա թավիշ կանաչի վրա հեռվում սպիտակին է տալիս սունկը: Գնում ես դեպի այն, բայց ոչ թե նրան ես նայում, այլ շուրջը: Տեսածը արդեն կա ու կա, պետք է շուրջը նայել, միգուցե մի քիչ այն կողմում ուրիշները կան: Համոզվելով, որ սունկը մենակ է, հասնում ես նրան, նրբորեն, մի տեսակ քնքշանքով հանում ես հողից,ափով մաքրում ես գլխարկը և վերջապես դանակով կտրում ես պոչը: Եվ շատ հաճախ, դանակի կտվածքը ցույց է տալիս, որ բնության այդ հրաշքը, այդ համի էտալոնը, այդ գեղեցկությունը պիտանի չէ ու պետք է դեն նետել, ափսոսանքով ետևից նայելով: Եթե կտրվածքում նշմարելի է գոնե մեկ աննշան, ասեղի ծայրի չափ անցք, ապա համոզված եղիր, որ սունկը արդեն որդնած է: Դրանում հեշտությամբ կարելի է համոզվել, կոտրելով ու ուսումնասիրելով գլխիկը: Հակառակի պես հենց ամենալավերն են որդնած լինում(որդերն էլ ճաշակ ունեն):<br /> Տարին անձրևային է եղել ու օգոստոսի վերջին յուրահատուկ չորության փոխարեն ամենուրեք կանաչ է ու փարթամ: Զմայլվելով սարերի կանաչ տեսքով, ձորերով, ջրերով, սունկ հավաքելով, վերջապես հասնում եմ մերոնց: Արդեն հեռվից զարմանքով նկատում եմ, որ "սաթիբելայի" ձայնը չի գալիս, իսկ հնձված տարածքը բոլորովին չի համապատասխանում անցած ժամանակին: Հնձվորը գերանդիյով մեկ ժամամ հնձում է X ար, իսկ հնձիչ մեքենայով` Y ար, քանի՞ ար կհնձի հնձվորը, եթե...<br /> - Վաչո՞, էս ի՞նչ հաշիվ է:<br /> - Հոփար, էլի ջարթավ պաչևնիկը,-հոր փոխարեն տեղեկացրեց Գրիգորը:<br /> - Տուր, տուր տեսնեմ,- ասելով, գերանդին վերցնում եմ Գրիգորի ձեռից և լաս մտնում:<br /> Պարզվում է հնձելը չեմ մոռացել: Գերանդին համաչափ պտտվում է ու ինձ առաջ տանում: Ինձ նույնիսկ հետևից գալող Վաչիկը չի վախեցնում: Գրիգորին խնդրեցի այդ փաստը վավերացնել նկարելով: Հայտնի չէ մտածված էր, թե ոչ, համենայն դեպս, նկարը չեր ստացվել: Մի 50 մետր հնձեցի: Նայեցի արևին, դեռ մի թզից ավելի ճանապարհ ուներ: Մտածեցի, որ մինչև մայրամուտ կարող եմ հնձել, բայց վախեցա հետևանքներից` մկանների ցավ, աղաջրով մերսում... Մյուս կողմից էլ եղբայրս հորդորեց չլոպազանալ:<br /> Հացի նստեցինք ու ես էլ մասնակցեցի գործ անողի իրավունքով: <br /> - Օգնեցեք սաթիբելան թնենք մաշինան, ես մեննակ չեմ կյնա ու էրկուսդ ա քնացեք տուն: Ես քիչմ քաղեմ, իրիկունը քուքամ,- կարգադրեց եղբայրս ու մենք հնազանդ վեր կացանք:<br /> Վերադարձի ճանապարհին արդեն երկուսով էինք լրացնում տոպրակի պարունակությունը, բայց առողջ սունկեր արդեն քիչ էին պատահում: Նորից մեր դեմ բացվեց մեր լեռների խրոխտ պարը: Կապույտ երկինք, կանաչ սարեր...<br /><br /> <a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000f9h8/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000f9h8/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br /><br /> Եղբորս կնոջը` Լուսիկին խնդրեցի սունկը պատրաստել իմ դեղատոմսով, առանց ձվի ու քիչ յուղով: Նոր էր պատրաստվել բուրումնավետ կերակուրը, երբ ի զարմանս բոլորի, այդքան շուտ վերադարձավ Վաչիկը:<br /> - Վա՞չ, գերանդիդ կոտրվե՞ց:<br /> - Չէ, պրծա էկա:<br /> - Ո՞նց:<br /> - Էլ ոնցը վե՞րն է: Փարան տվի, քաղեցին:<br /><br /> Ահա քեզ բյուջե, ահա քեզ վաստակ... Միակ սփոփիչն այն էր, որ եկանք շատ կարևոր ընդհանուր եզրահանգման, այն է` սաթիբելան պետք է սարքել ձմռանը, իսկ ամռանը կարելի է սահնակը սարքել:<br /><br /> (Շարունակելի)<br /><br />Հ.Գ.-Ոնց որ գրություններս կամաց-կամաց նմանվում են մեր հայրենակից Կարեն Գիլոյանի ֆուտբոլային ռեպորտաժներին: urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:4104 2009-09-02T17:41:51Z 2009-09-02T17:41:51Z (Շարունակություն)<br /><br /> Վաղ առավոտյան, երբ Վաչիկն ու Գրիգորը վերանորոգված հնձող մեքենան տեղավորել էին "Ժիգուլիի" նախապես նստատեղերը հանված սալոնում և պատրաստ էին վերջապես սար գնալ, հարևանները մեկը մյուսի հետևից եկան ու խնդրեցին իրենց խոտը հնձել: Շատերի տղամարդիկ մոսկվաներում են ու հնձող չունեն: Բավականին հարմար գործ է: Կարելի է օրեկան մեկ հեկտար հնձել և վաստակել 140 լարի: Վաստակը լավ վաստակ է ու շատ անհրաժեշտ ընտանեական բյուջեի ծակերը փակելու համար, բայց և հաշվելուց առաջ այն պետք է դեռ վաստակել: Վաչիկը բոլորին խոստացավ, միայն մի պայմանով` սեփական հունձը վերջացնելուց հետո: Մի ժամ չանցած սարից զանգեցին, տեղեկանալու համար, հոսանք կա, թե չէ՞: Պարզվում է նոր էին սկսլ ու մեքենան նորից խաթարվել էր: Հոսանք կար: Եկավ, իր հետ բերելով կոտրված մասը: Զոդեց, տաշեց, քանդեց, սարքեց, նորից քանդեց, նորից հավաքեց ու մի երկու ժամ չարչարվելուց հետո վերադարձավ սար, որտեղ իրեն էր սպասում Գրիգորը: Մինչև երեկո այլևս չզանգեցին: Ենթադրեցինք, որ ամեն ինչ կարգին է: Պարզվեց որ սխալվել էինք: Մի կես ժամ հնձելուց հետո նորից ջարդվել էր ու հայր ու որդի, հրաժարվելով տեխնիկայի ՕԳԳ-ից, անցել էին պապերից մնացած վստահելի միջոցին` գերանդիներին: Մի խոսքով հոգնած, գործ չարած եկան տուն:<br /> Ամբողջ հաջորդ օրը գնաց տեխնիկայի վրա սկզբունքայն նորամուծությունների ներդրման ու "վերջնական" վերանորոգման վրա: Փորձեցին ինձ էլ ներգրավել, առաջադեմ ինժեներական լուծումներ գտնելու համար, բայց շուտ հասկացան այդ գործում իմ օգտակարության աստիճանը և ժամանակին հրաժարվեցին իմ տեսական օգնությունից: <br /> Մյուս օրը նորից վերցնելով նորացված, նորոգված, յուղած ու կարգավորած հնձիչը, հայր ու որդի մեկնեցին սար: Մի առ ժամանակ հետո, երբ ոչ հեռախոսազանգ եկավ և ոչ էլ որևէ մեկը վերադարձավ, ես լրջորեն անհանգստացած ինքս զանգեցի: Ուրախությամբ տեղեկացրին որ, ամեն ինչ կարգին է ու գործը գնում է: Էլ չդիմացա, վերցնելով սունկի համար տոպրակն ու ջուր խմելու բաժակը ոտքով ճանապարհ ընկա դեպի սար, իհարկե նախապե հարցնելով իրենց հնձելու տեղը:<br /><br /> (Շարունակելի) urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:3963 2009-09-01T11:44:32Z 2009-09-26T10:13:31Z (Շարունակություն)<br /><br />Վերջապես հերթը հասավ գառին: Չնայած հազիվ լավ եղանակ էր ու բոլորը, առիթը բաց չթողնելով դուրս էին եկել խոտհնձի գործերով, Վաչիկը պարտավոր էր մորթել խոստացված գառը: Այդ գործընթացի վավերացումը արդեն ներկայացրել եմ ամսի 13 գրությունում:<br /> Դե վաղ առավոտով մորթեցինինք, կերանք, լմնցավ: Քանի որ մեր մոտ հարգի է ոչ թե խորովածը, այլ խաշլաման, ուստի կարևորագույն մասը ջիգյար, բեգրագի շուտուփույթ ռեալիզացիան եղավ: Նախաճաշին մեզ հետ մասնակցում էր իմ մանկության ընկեր Արտուշը, որի հետ ժամանակին, դահուկները կապած, շատ էինք սար ու ձոր չափել:<br /> - Ո՞նց ես, Արտուշ ջան, հիշում ե՞ս մեր ջահելությունը:<br /> - Էէ, ըշտը լավ ենք: Պզտիկ էինք, մեծերեն կվախենայինք, մեծըցանք` պզտիկներեն կը վախենանք: Ըսեմ օր ձեր հայաստանցիներն ա մարթ չեն: Ախր ինչ մարթություն է, սաղ օրը իրար տակ կը փորեն, փարի համար իրար կը գյուլլեն: <br /> - Ինչի՞, որտեղից այդպիսի ինֆորմացիա:<br /> - Է ըշտը տելեվիզոր կայենք: Ամեն օր էդ կտեսնինք:<br /> - Արտուշ ջան, ախր էդ տեսածներդ պարզապես սերիալներ են, լատինաամեերիկյան սերիալների հիմար նմանակումներ: Դա քիչ կապ ունի ռեալ իրականության հետ:<br /> - Մեկ է, էդ էք:<br /> Թեման տեղափոխել քաղաքականության ասպարեզ չի ստացվում: Հազար ու մի առօրյա գործեր ու խնդիրներ կան: Համենայն դեպս, իր գոհությունն է հայտնում Սահակից(Սահակաշվիլուց) և ասում, որ եթե չխանգարեն, շատ լավ բաներ կանի: Էլ չխորացանք, թե էդ ինչ լավ բաներ էին: Ինձ համար հասկանալի էր միայն ճանապարհների լավացման խնդիրը:<br /> Վաչիկը անցավ հունձի մեքենայի վերանորոգման գործին, իսկ ես վերցնելով Գրիգորին ու Անահիտին ինձ հետ, ուղղվեցի իմ նախատեսած արշավներից առաջինի իրականացմանը: Առաջինը դա Բոշին աղբյուրն էր: <br /> Եթե տեսել եք "Միմինոն" ու լսել, թե ինչպես է Ռուբիկը(Ֆրունզիկը)գովում Դիլիջանի ջուրը, դնելով այն երկրորդ տեղում, ապա պիտի հասկանաք, որ օրիգինալում նա առաջին տեղում դրել էր ոչ թե Սան Ֆրանցիսկոյի ջուրը, այլ Բոշին աղբյուրի: Եթե այդպես չլիներ, ապա իմ մահամերձ տատի վերջին ցանկությունը չէր լինի փետրվարի կեսերին, մեռնելուց առաջ, խմել Բոշին աղբյուրի ջուրը: Մեր տարածքում շատ աղբյուրներ կան, մեկը մյուսից սառնորակ ու վճիտ: Չգիտեմ ո՞վ է եղել այդ բոշան, բայց աղբյուրը մեծ համբավ է վայելում իր համով ու բուժիչ հատկություններով: Դեռ երիտասարդ էի այդ ժամանակ, որ ձեռնամուխ եղա տատիս վերջին ցանկության կատարմանը: Անտեսելով փետրվարյան ցսւրտն ու բուքը, դահուկներով հաղթահարեցի 4-5կմ ճանապարհը, փորեցի մեկ-մեկուկես մետրանոց ձյունածածկը ու հասա աղբյուրին: Աղբյուրի շուրջը, ձյունի տակ, աղբյուրի տաքությունից ստեղծվեել էր բաց տարածություն, մի թիզ կանաչ խոտածածկույթով: Մնացածը հեշտ գործ էր, չհաշված ձյունե անձավից դուրս գալը:<br /> Տանից դուրս գալով, հետներս վերցրինք բաժակ` ջուր խմելու համար ու մի աման` ձորից ազնվամորի հավաքելու համար: Ուշացումով հասկացանք, որ մոռացել ենք սունկի համար աման վերցնելը: Սկզբից մեկ-երկու պատահծ սունկերի տեղավորելու հարցը չկար, բայց մինչև հասանք աղբյուրին, և իմ և Գրիգորի գլխարկները լիքն էին սունկերով: Կարծես հենց մեզ համար ինչ որ մեկը աղբյուրի մոտ պոլիէթիլենային տոպրակ էր թողել: Սունկը տեղավորեցինք գտած տոպրակի մեջ, ապահովելով մեր գլուխները կիզիչ արևի ազդեցությունից:<br /> Աղբյուրը տեղում էր: Սառնության պատճառով մի շնչով մի աման ջուր խմելը հնարավոր չէր, ուստի նորից ու նորից խմում էի Բոշին աղբյուրի ջուրը, կարծես անցած երկու տարվա նորման կատարելու համար:<br /><br /><br /><a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000c2zx/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000c2zx/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br /><br />Ինձանից քիչ ջանք չպահանջվեց իրար հետ մշտապես յոլա չգնացող քույր ու եղբորը միասին նկարելու համար.<br /><br /><br /><a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000d9wb/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000d9wb/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br /><br /> Ձորում մեր ուտելուց բացի, մեր ամանը լիքը ազնվամորի հավաքեցինք: Ինձ համար քարից քար ցատկելը ավելի հեշտ չէր, քան Անահիտի կամ Գրիգորի համար, բայց և չեմ ել բողոքում.<br /><br /><br /><a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000efct/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000efct/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br /><br /> Վերադարձի ճանապարհին մեր հավաքած սունկը կրկնապատկվեց, այնպես որ, գառի խաշլաման արդեն քիչ էր հետաքրքրում:<br /><br />(Շարունակելի) urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:3675 2009-08-30T19:45:33Z 2009-08-31T05:12:25Z (Շարունակություն)<br /><br />Հաջորդ օրը եղբայրս` Վաչիկը ասաց, որ կովերի նախիրը պահելու հերթը իրենն է ու այդ պատճառով իմ պատվին գառի մորթելը հետաձգվում է հաջորդ օրվան: Իմ առաջին գործը եղավ հիանալ Աբուլի վաղորդյան տեսքով: Արժի հիանալ`<br /> <a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/00009gk7/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/00009gk7/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br /><br />Այնուհետև երեխաների` Գրիգորի ու Անահիտի հետ անցանք համակարգչի վրա կիսատ թողած գործերին: Այս անգամ հոսանքի ընդհատում չեղավ ու ամեն ինչ արեցինք բարեհաջող: Ամենակարևորը` կարգավորեցինք ինտերնետ կապը և անմիջապես կապվեցինք մերոնց հետ Երևանում: Շատ հարմար ու ստաբիլ կապ էր, 240.20Kbps, մեկ րոպեն մեկ թեթրի(2 դրամ): <br /><br />Հերթը հասավ տնտեսության հետ ծանոթանալուն: Փիսիկը արդեն նախորդ օրվանից էր ինձ հետ ծանոթացել.<br /> <a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000arfd/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000arfd/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br /><br />իսկ Զանգոյի վրա ես որևէ լուրջ տպավորություն չթողի, կամ էլ նա զբաղված էր իր կարևոր` տան պահպանման լուրջ գործով.<br /> <a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000bpsy/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/0000bpsy/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br /><br />Երեկոյան Վաչիկը վերադարձավ մի մեծ տոպրակ լիքը սունկով: Մեր սարերի սունկը լինում է երկու տեսակի` "մարդու սունկ" և ոչ "մարդու սունկ": Առաջինը, դա շամպինյոնն է, բայց իմ կարծիքով իր համային որակներով գերազանցում է Երևանի շուկայում վաճառվող շամպինյոնից: Մի տեսակ հոտն ուժեղ է ու համն էլ ավելի սուր:Իսկ երկրորդը` մնացած բոլոր սունկերը: Մերոնք սունկը տապակում են առանց նախօրոք խաշելու, ձվով և արդար յուղով: Այնպես որ, մեր երեկոյան տրապեզան ավելի լավ էր, քան գառը կլիներ: <br /><br />(Շարունակելի)<br /><br />Հ.Գ.- արձակուրդս շատ արագ անցավ ու վաղվանից, այսինքն էսօրվանից աշխատանքի եմ: :( urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:3434 2009-08-27T18:26:02Z 2009-08-27T18:26:02Z Դեպի գյուղ<br /><br />Պարզվեց, որ գնալը հիմա անհամեմատ հեշտ է ու հարմար: Գիշերհանա չես գնում ավ տոկայան, տոմս չես ճարում, ավտոբուսում խցկված չես տեղավորվում, այլ զանգում ես հենց սեփական գյուղ գնացող-եկող վարորդին, իմանում վեր կենալու ժամը ու հանգիստ քնում: Նշանակված ժամին վարորդը զանգում է ու տանից դուրս գալով, հենց մուտքի դիմաց, նստում ես հարմարավետ "Ֆորդ" միկրոավտոբուսը: Ես երազել անգամ չեի կարող այդպիսի հարմարավետության մասին: <br /><br />Ուղևորները քիչ էին, երևի սեզոն չի: Ես տեղավորվեցի վարորդի կողքին: Պարզվեց, որ ինքը հարևան գյուղից է, նույնիսկ իմ դասընկերուհու եղբոր տղան է: Այնպես որ, հարց ու փորձի, զրույցի թեմաներն անպակաս էին: Իմ երաժշտական ճաշակն հարմարեցրի նրա ճաշակին ու բոլորովին չզգացի, թե ինչպես տեղ հասանք: Ասեմ, որ ճանապարհը եթե ոչ գերազանց, ապա բավարար վիճակում էր, չհաշված Բավրա - Բոգդանովկա(Նինոձմինդա) հատվածը: Անցման կետում նույնպես ժամանակ չկորցրինք: Մի խոսքով, արդեն Երևանի ժամանակով ժամի 12-ին գյուղում էինք: Վարորդի հետ հաջորդ կիրակի վերադառնալու մասին պայմանավորվելուց և հրաժեշտ տալուց հետո, ես բարեհաջող հասա տուն:<br /><br /><br />Մեր տանը<br /><br />Չպատմեմ, թե ինչքան ուրախացան մերոնք, նամանավանդ եղբորս տղան ու աղջիկը: Չնայած տեղյակ էի, բայց ինձ համար հաճելի էր տեսնել այն ամենը, ինչը նոր էր ինձ համար` հեռախոս, արբանյակային ալեհավաք, համակարգիչ, խոտհնձի մեքենա...<br /><br />Մի թեթև հաց ուտելուց,եղանակի, խոտհունձի, տնական այլ գործերի մասին հարց ու փորձ անելուց հետո, առանց ժամանակ կորցնելու, անցա համակարգչի կարգի բերելուն: Նոր համակարգ դնելուց և սերվիս փակը դնելուց հետո, երբ անցա այլ սպառողական ծրագրերի տեղադրմանը, հոսանքը անջատվեց: Ասին, որ հաճախակի չի լինում այդպես, բայց հետագա օրերը ցույց տվին հակառակը:<br /><br />Անքուն գիշերը<br /><br />Այդպես էլ մինչև ուշ գիշեր հոսանք չտվին, ու ես հոգնած ճանապարհից ու ստացած տպավորություններից, բարի գիշեր մաղթելով բոլորին, մտա անկողին: Ի դեպ, եղանակը բավականին ցուրտ էր ու անկողինը տաք: Նոր էի երազներիս առաջին էջերն անցել, երբ ինձ այդքան ուրախացրած հեռախոսը ահալի ու բարձրաձայն արթնացրեց բոլորիս: Եղբայրս քնաթաթախ լրացուցիչ հարցեր էր տալիս: Պարզվեց, որ մեր հարազատներն են անհանգստացնում, ավելի ճիշտ զգուշացնում, որ ուղիղ ժամի 3-ին լինելու է ուղիղ 12 բալանոց երկրաշարժ: Չգիտեմ ինչ էին հասկանում զգուշացնողները 12 բալանոց երկրաշարժից,բայց որ մինչև 3-ը դեռ կես ժամ կար, լրիվ հասկանում էին:<br />Եղբայրս հեռախոսափողի մեջ փնթփնթալուց հետո դրեց այն և ես փորձեցի վերադառնալ իմ երազի ընդհատված էջին: Ավաղ, վիճակված չեր այդ գիշեր երազ շարունակելը: Հեռախոսազանգերը հաջորդում էին մեկը մյուսին անկանոն պարբերությամբ: Հեռախոսի անջատելը միայն ժամանակավոր դադար եղավ, քանզի սկսեցին պատաուհանը ծեծել ու զգուշացնել, որ երկրաշարժը քնած չանացկացնենք: Երբ բողոքեցինք, թե ժամի 3-ը արդեն անցել է, տեղեկացրին, որ երկրաշարժի ժամանակը տեղափոխել են արդեն 4-ին:<br />Ստիպված անպատվեցի մեզ համար այդքան անհանգստացող մեր բարի հարևաններին, որից հետո մեզ հանգիստ թողին: Բայց արդեն լուսանում էր: Առավոտյան պարզվեց, որ գիշերը տնից դուրս, կրակների շուրջ էին անցկացրել ոչ միայն մեր գյուղի, այլ ամբողջ Ջավախքի բնակչությունը:Ոմանք տանից դուրս էին բերել ոչ միայն երեխաներին, այլ կահ կարասին ու նույնիսկ անասուններին: Ինձ մնում էր կասկածել, որ այդ ամենի հեղինակները հեռախոսային պրովայդերներն էին: Պատկերացրեք այդ գիշեր կատարված հեռախոսազանգերի քանակն ու զբաղեցրած րոպեները:Ոչ մի շոու ծրագիր, ոչ մի ռեկլամային ակցիա, ձրի, ինքն իրեն: Երկրաշարժի էության, կանխագուշակման, բալային սիստեմի և այլ խոլոք բաների մասին դասախոսությունը արդեն ուշ ու անիմաստ կլիներ:<br /><br />(Շարունակելի) urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:3152 2009-08-13T15:19:44Z 2009-08-13T15:19:44Z <a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/00008798/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/00008798/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a> urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:2842 2009-08-13T15:11:03Z 2009-08-13T15:11:03Z <a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/00007x7f/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/00007x7f/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br />Լեռներն իմ հայրենիքի` Աբուլ-Սամսարի լեռնաշղթան: urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:2618 2009-07-18T12:10:31Z 2009-07-19T12:10:28Z De uremn hagdord seriajov piti patmes - hndkakan kinoneri sjuzhenery yst anvan vertsanely ;-) <br /><br /><br />Մարտի վերջն է: Քիթ սրբելու ժամանակ չունեմ: Գարնանացան, ավարտական քննություններ, ընդունելության քննություններ, հազար ու մի տան գործեր ու այդ բոլորի հետ` ես գյուղի կինոմեխանիկն եմ: Պատվավոր գործ է: Իմ օգնականը` &quot;պամոշնիկը&quot;, ինձանից մի տարով փոքր Լյովան է: Չնայած հասակակիցներ ենք, գործի պատասխանատուն և ավագը ես եմ: <br /><br />Կիրակի օրով, վերցրած նախորդ նկարի ժապավենները, գնում եմ քաղաք: Հիմնարկում հանձնում եմ ժապավենների արկղը, մուծում սեանսից հավաքված գումարը և ստանում նոր նկար: Քանի որ ամսվա վերջն է ու իմ մուծման պլանը ետ է ընկել, ինձ դիտողություն են անում ու ասում, որ պլանիկատարման համար հատկացրել են հնդկական կինոնկար: Կինոնկարը կոչվում էր &quot;Գիշերվա քողի ներքո&quot;: Պլանի կատարման համար շատ լավ&nbsp;հնարավորություն էր: Երկսերիանոց հնդկական, այդքանն արդեր հերիք էր: Վերցնում եմ երկու մետաղյա արկղներն ու դուրս գալիս: Մինչև ավտոկայան մի 10 -15 րոպեի ճանապարհ է: Սկզբում այնքան էլ դժվար չէ: Բայց քանի գնում արկղները ծանրանում են ինձ համար: Եթե չեմ սխալվում, ամեն արկղում 9 կամ 10 ժապավեն: Մի խոսքով 15 ից 20 կիլոգրամ յուրաքանչյուրը: Դե 17 տարեկանի համար, ոտքերի տակ գետին չկա, իսկ աստղերը այնքան մոտ են, որ ձեռդ մեկնես, կհասնես: Մի տարիք, որ դեռևս հնարավորությունների սահմանը անհայտ է: <br /><br />Վերջապես հասնում եմ ավտոկայան և տեղեկանում, որ մեր գյուղ գնացող ավտոբուսը չի լինելու: Ստիպված տեղավորվում եմ հարևեան գյուղի ավտոբուսում: Հարևան գյուղը մեր գյուղից այնքան էլ հեռու չէ, մոտ մեկ կիլոմետր: Իջնում եմ ճանապարհաբաժնին, վերցնում իմ բեռը և դեպի գյուղ: Մեր գյուղ հասնելու համար ճանապարհի կեսը պետք է իջնել, իսկ մյուս կեսը բարձրանալ, այնպես որ, ամբողջ տարածությունը աչքի տակ է: Հակառակի պես գյուղից որևէ մեկը չկա, որ օգնի: Շատ շուտով հասկացա, որ երկու արկղներով երկար գնալ չեմ կարող, ուստի մեկը դրեցի ճանապարհի եզրին, իսկ մյուսը ուսիս առնելով, բավականին հեշտությամբ շարունակեցի ճանապարհս: Որոշել էի մի արկղը որոշ տարածություն տանելուց հետո դնել, վերադառնալ մյուս <br />արկղի հետևից: Բայց քանի որ ամբողջ ճանապարհը աչքի տակ էր, գնացող գալող էլ չկար, որոշեցի մեկը հասցնել մինչև մեր գյուղ, ապա նոր վերադառնալ մյուսին: Գործի կեսը արած, երբ վերադառձել էի երկրորդ արկղի մոտ ու պատրաստվում էի երկրորդն էլ հասցնել առաջինի մոտ, մեր գյուղի կողմից մեքենայի ձայն լսեցի: Ափսոսացի, որ մեքենան հակառակ կողմ էր գնում: Վիլիսը` հարևան գյուղի կոլ վարչության նախագահինն էր, որ վարում էր իմ դասընկեր Համբոն: <br /><br />Մտածեցի, որ եթե նախագահը հետը չլինի, կարելի է խնդրել, որ օգնի: Մեքենան կանգ առավ հենց իմ կողքին: Համբոն բաց արեց դուռը և... <br />- Հեսա բերել եմ, մտածեցի, որ դեպի մեր գյուղն ես տանում: <br />- Չէ, Համբո ջան, մեր գյուղ եմ տանում: Դե ոչինչ, որ ետ ես բերել: Մի իջացնի, էս մեկն էլ դնենք ու հասցրա գյուղ: Մի հինգ րոպեն քեզ ոչինչ չի անի: Թե չէ լրիվ հալից ընկել եմ: <br />- Վայ ցավդ տանեմ, նախագահն սպասում է, չեմ կարող, - ասելն ու արկղը թողած քշելը մեկ է լինում: <br />Վայ քու, Համբո: Կատաղած քար եմ ման գալիս, բայց արդեն ուշ է ու վիլիսը թողած երկու արկղն էլ իրենց ելման կետում, գազ տված հեռանում է: <br /><br />Վերադառնում եմ նախնական ռազմավարությանս: Մեկը մի քիչ տանում, դնում եմ գետին, վերադառնում մյուսին: <br />Վերջապես &quot;բարեհաջող&quot; հասնում եմ գյուղ: Փնթփնթում օգնականիս վրա, որ չէր ֆայմել դիմավորել: Աֆիշան եկեղեցու պատին կպցնելուց հետո, կինոխցիկում սկսում ենք միասին &quot;պերեմոտկա&quot; անել կինոյի մասերը: Այս գործողությունը իր մեջ ներառում է ժապավենների ետ փաթաթելը, կտրված տեղերը կպցնելը և ճիշտ հերթականությամբ դասավորելը երկու կինոսարքերի մեջ բաժանելը: Դրանից հետո մնում է միացնել, ստուգել, որ ամեն ինչ նորմալ է ու իջնել տոմս վաճառելու: <br /><br />Ամեն ինչ այդքան հեշտ չէր պրծնելու այդ օրը: Գործի կեսին, շնչակտուր ներս է ընկնում մեր հարևանի երեխան ու ինձ հայտնում, որ մեր հորթը տանից փախել է, մերոնք տնով տեղով, հարևաններով ընկել են 17 օրական հորթի ետևից ու չեն կարող բռնել, արդեն ելել է սարերը: Թողած ամեն ինչ, վազում եմ դեպի մեր տուն: Տունը գյուղի վերևն է, իսկ հորթուկը բռնել է դեպի սարերն ու վազում է: Եթե չհասնես, կմտնի անտառ: Դե արի գտի անտառում: Լարում եմ վերջին ուժերս, համարյա հասնում: Հորթուկը խույս է տալիս ու պրծնելով իմ ձեռքերից, նորից փախչում: Վերջապես իմ բախտից խճճվում է քարերի արանքում ու ես օգտվելով պատեհ առիթից, բռնում եմ ապերախտ կենդանուն: Հորթը շալակած, բազմամարդ թափորով, հաղթական վերադառնում ենք տուն: <br />Հոգնած ու սոված, որոշում եմ մի կտոր բան ուտել ու շունչս տեղը բերելու համար մի քիչ հանգստանալ, մինչև սեանսի սկսելը: Բայց դեռ ո՞ւր էս: <br /><br />Լյովան, իմ օգնականը, մարդ է ուղարկել իմ հետևից, թե հասի, ձայնը չկա: Խոսքը կինոյի ձայնի մասին է: Հացս կիսատ, վազում եմ ակումբ: Կինոխցիկում մարդաշատ է: Խորհուրդներ են տալիս, խրատներ: Իմ առաջին գործն է լինում բոլորին դուրս հրավիրել: <br /><br />Անցնում եմ պրոֆիլակտիկային: Ստուգում եմ ուժեղացուցիչը, դինամիկները, ֆոտոէլեմենտը: Ամեն ինչ նորմալ է, բայց ձայն չկա, այն է` կինոժապավենի ձայնային շավիղից լույս-ստվեր փոփողությունները ընկնում են ֆոտոէլեմենտի վրա, բայց ուժեղացուցիչին չեն հասնում: Լավ է, որ այդքանը պարզ է, բայց ի՞նչ անել: <br /><br />- Լյովա ջան, ես մի քիչ էլ կքչփորեմ, իսկ դու նստի հեծանիվն ու տեղեկություն հասցրա հարևան գյուղի կինոմեխանիկ Էմիկին: Ի վեերջո մեզնից&nbsp;հասակով մարդ է, խնդրի, թող օգնության հասնի: <br /><br />Ժամանակն անցնում է: Ողջ գյուղը հավաքված է ակումբում ու դժգոհում է սեանսի ուշանալու համար: Խորհուրդ են տալիս ժամանակ չկորցնելու համար տոմսակները ծախել, մինչև Էմիկի գալն ու ձայնի գտնվելը: Համաձայնվում եմ: Բոլորը նստած են, միահամուռ աղմկում են, բողոքում, իսկ Էմիկը ուշանում է: <br /><br />Վերջապես գալիս է Էմիկը: Անցնում նույն ստուգումների իմ անցած ճանապարհը: Փորձում է տեղից հանել պտտող թափանիվը: Չի ստացվում նույնիս մուրճի օգնությամբ: Շվարած մտածում ենք մեր անելիքի մասին: Չեմ հիշում մեզանից ով, կարծիք է հայտնում, որ պատճառը միգուցե &quot;ֆոտոշլանգն&quot; է: Դա այն օպտիկական հաղորդիչն է, որ լույս-ստվեր ազդանշանները հասցնում է ձայնի ուժեղացուցիչին: Բայց օգուտն ի՞նչ: Ի՞նչով փոխարինել: <br /><br />- Իմ մտքովն անցնում էր: Լյով ջան, գնա բեր, ավտոյի մեջ է,- ասում է Էմիկը: <br />Իրոք որ պատճառը դա էր: Արդեն ժամի 11-ն է: Վերջապես սկսում ենք ցուցադրումը անհամբերությամբ սպասող հանդիսատեսների աղմուկին վերջ դնելով: <br /><br />Էլ ինչ հնդկական կինո, առանց երգ-երաժշտության: Հենց առաջին կատրերը, տիտրերը սկսվում են բոլորին այնքան ծանոթ երաժշտությամբ: Բայց դահլիճում նոր աղմուկի ալիք է բարձրանում: Խցիկից իջնում եմ ներքև, պատճառն իմանալու համար: Բայց ծանոթ հնդկական մեղեդիների փոխարեն լսում եմ ինչ որ անսովոր, կլկլան մեղեդիներ: Փորձում եմ արվեստասեր հասարակությանը համոզել, որ ես կապ չունեմ, որ դա կինոյից է: <br /><br />Այդպես էլ ուշ գիշերին վերջացրինք սեանսը: Բոլոր դեպքերում ցրվելուց առաջ իմ հանդիսատեսները իրենց կասկածն հայտնեցին ձայնի որակի գործում իմ անմեղության վերաբերյալ: Հետագայում պարզեցինք, որ թափանիվը հանելու մեր փորձերի ժամանակ ծռվել էր պտտվող լիսեռը, որի պատճաձով այն պտտվում էր անհավասար, կաղալով: Արդյունքը պարզ էր: <br /><br />Ինձ մնում էր քնելուց առաջ կատարել իմ վրա վերցրած ամենօրյա պլանը` Մանուկյան-Շահինյան &quot;ընդունելության քննությունների խնդրագրքից&quot; մեկ առաջադրանք: urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:2551 2009-07-07T17:10:25Z 2009-07-07T17:10:25Z Վաղուց ծանրոց չէի ստացել որևէ մեկից: Այսօր ծանրոց ստացա Թբիլիսիից: Ինձ համար հաճելի անակնկալ էր իմ վաղեմի բարեկամ, վրացի Լեվանի նվերը: Երբ բացեցի փաթեթավորումը, իմ հիացմունքին սահման չկար: Մոտ 200 տարի առաջ (1819թ.) Ս. Պերերբուրգում լույս տեսած "Նոր Կտակարան", գերազանց պահպանված:<br /><br /><a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/000069ww/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/000069ww/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br /><br />Անմիջապես բացեցի անվանաթերթը: Առաջին բառերին ուշադրություն չդարձրի:<br /><br /><a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/000051zz/"><img src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/000051zz/s320x240" width="300" height="240" border="0" /></a><br /><br />Բացեցի պատահական մի էջ և փորձեցի հասկանալ իմ քչից-շատից գիտեցած գրաբարով, բայց ոչինչ չջոկեցի: Անակնկալն ավելի կատարյալ դարձավ, երբ ուշացումով պարզեցի, որ գիրքը հայատառ "Նոր Կտակարանն" է թուրքերեն լեզվով: Նորից թերթեցի, վերադարձա անվանաթերթին ու լրիվ համոզվեցի իմ սկզբնական ենթադրության ճշտության մեջ:<br /><br />Տնեցիների հետ փորձեցինք գուշակել, թե ժամանակին ո՞ւմ համար է նախատեսված եղել այս հրատարակությունը: Այդպես էլ վերջնական եզրակացության չեկանք:<br /><br />Բոլոր դեպքերում, սրտանց շնորհակալություն Լեվան Չ.-ին:<br />Didi madlob, cvirphaso Levani. urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:2294 2009-07-07T04:40:24Z 2009-07-07T04:40:24Z Համարյա ամեն օր լսում ենք, որ մեր բանակը ամենամարտունակն է տարածաշրջանում: Հավատանք այս փաստին: Բայց ինչ ասենք այն փաստին, որ զորակոչիկը դեռ չանցած իր ծառայողական պարտականություններին մահանում է հոսպիտալում: Ինչ անուն տալ զինվորական կոմիսարիատներին, բժշկական հանձնաժողովներին: Իմ անձնական կարծիքով դա հանցագործություն է: Հանցագործություն մարդու նկատմամբ և հանցագործություն պետության դեմ. զինվորագրել հիվանդներին ի հաշիվ փողատեր առողջների, բանակը լցնել հիվանդներով:<br /> Արդյոք պատասխան կտա՞ որևէ մեկը: urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:1880 2009-06-30T04:55:31Z 2009-06-30T04:55:31Z Հմա, գյուղում թե քաղաքում երեխաները տառաճանաչ են դառնում համակարգչի ստեղնաշարի վրա, "նստում" են ինտերնետում, "կռիվներ" խաղում տարբեր խաղային համակարգիչների վրա: Հետաքրքիր կլիներ հիշել մեր ժամանակների մանկությունը:<br /><br />Գյուղում կինոն, որ լինում էր ամիսը մեկ կամ երկու անգամ մեզ՝ երեխաներիս համեր իսկական տոն էր: Հենց միայն կինոյի բեռնատարի մուտքն արդեն ազդարարում եր մեր ուրախության սկիզբը: Մեծերը և փոքրերը անմիջապես շրջապատում էին կինոմեխանիկ Վառլամին ու տեղեկանում կայանալիք երեկոյի ծրագրին: Վառլամը պատմում էր կինոնկարի մասին, յուրովի ներկայացնելով սյուժեն ու թեման: Նրա ցուցակում կինոները լինում էին "հայկական", "շպիոնաժ", "պատերազմ", "սիրահարական" և, իհարկե, ամենամեծ մասսայականություն վայելող "հնդկական": Կոլ-վարչության նախագահը որոշում էր ինչքան վճարել սեանսի համար: Անհամաձայնության դեպքում սեանսը կլիներ վճարովի, որը մեզ համար նոր բարդություններ կառաջացներ: Գյուղում ոչ միայն երեխաների, այլ նաև ծնողների գրպանում բացառիկ դեպքերում էր փող լինում: <br />Վճարման հարցից ոչ պակաս հարց էր տեղի հարցը: Տաք եղանակներին կինոն ցուցադրվում էր բացոթյա: Եկեղեցու պատին հարմարեցնում էին սպիտակ սավանը՝ "էկրանը", կողքերին տեղադրում բարձրախոսները, իսկ պատի մյուս կողմում իր աղմուկով ներկայացման էր հրավիրում հոսանիքի գեներատորը՝ "դվիժոկը": Նախագահը, պարտկոմը և հաշվապահը անպայման ուշանում էին: Իսկ առանց նրանց կինոն չէր սկսվի:<br />Ձմեռը գյուղի կինոթատրոնն էր դառնում գյուղից դուրս գտնվող կոլխոզի ոչխարի գոմը: Դեռ մութը չընկած, ոչխարներին քշում էին գոմի մի կեսը, մյուսում տեղադրում մի քանի իշավոտնուկներ, մնացած տեղերը համարվում էին կանգնած տեղեր: Ոչխարները ըմբռնումով էին մոտենում, հետևելով "նեղ արա, տեղ արա" ասացվածքին, առավել ևս հնարավորություն ստանալով ձրի կինո նայելու: Մինչև մեծարգո ղեկավարության ժամանումը, մեզ՝ երեխաներիս համար հարմար հնարավորություն էր տրվում տաք գոմի փափուկ կոմաղբով ծածկված տարածքում սրտներիս ուզածի չափ վազվզելու, բռնոցի խաղալու ու կոխ բռնելու: <br />Կինոապարատը մեկն էր, ենթադրվող երկուսի փոխարեն: Դա ուներ նաև իր դրական կողմը: Չնայած կինոնկարը կտրտվում էր, բայց "չաստերի" փոխելուն հատկացվող մի քանի րոպեն գերազանց հնարավորություն էր տեսածը քննարկելու, միմյանց երես նայելու և անհասկանալի տեղերի մասին ամենագետ Վառլամին հարցեր տալու համար: Բացի Վառլամից ունեինք նաև մեր, սեփական "կինո բացատրողները" կամ "թարգմանողները": Բացատրությունը հիմնականում տեսածի ու հասկացածի պատմելն էր՝ "տեսեք, ձի նստեց, կրակեց, մեռավ": Իսկ ոչխարները անհողդոտ կինոռեժիսյորի մտահղացմանն ու կինոդերասաների վարպետ խաղին, անտարբեր էկրանին ներկայացվող դրամատիկ վիճակներին, հանգիստ որոճում էին: Մթան մեջ բազմերանգ պլպլում էին նրանց աչքերը, վախ ու սարսուռ առաջացնելով մեր մեջ:<br />Կինոն վերջանում է: Բոլորս բարձրաձայն կարդում ենք "Կոնեց ֆիլմա": Ճռճռացնելով ձյունը, ժողովուրդը ցրվում է իրենց տները: Երիտասարդները սուլում են կինոյում լսած մեղեդին(հիմնականում հնդկական):<br />Մյուս օրվանից բոլորը միմյանց պատմում են տեսածի հետաքրքիր դրվագները, քննարկում, վիճում հասկացած ու չհասկացածի մասին, մինչև հաջորդ կինոն:<br />Այսպիսին եր իմ մանկության ԿԻՆՈՆ: urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:1772 2009-06-02T16:44:38Z 2009-06-02T16:44:38Z <a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/000040q9/"><img border="0" width="320" height="235" alt="" src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/000040q9/s320x240" /></a><br /><br />- Ապե, էս մարդու փողերը դու ես կրե՞լ: Ետ ա ուզում:<br />- Ասենք կրել եմ, ի՞նչ ա եղել: Ցավդ տանեմ, Խաղալ չգիտեր, թող իրան մեյդան չգցեր: Ես ոչինչ էլ ետ չեմ տա:&nbsp;Դեռ մի բան էլ ինքն է պարտք մնում: urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:1505 2009-05-30T19:36:02Z 2009-05-30T19:36:02Z Բա որ Լևոնին չընտրեմ, ինքը չանցնի, գլխներիս &quot;հունիսի մեկ&quot; սարքի՞: Կրակ գործ ա, հա:<br />:( urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:1028 2009-05-30T19:17:10Z 2009-05-30T19:17:10Z Վաղը գնամ և կատարեմ իմ քաղաքացիական պարտքը: Բա վոնց, հո պասիվ չե՞մ մնալու: <br />Ընտրելը ընտրեմ, բայց ո՞մ: Միգուցե ծառա Սիմոնի նման` որը պատահի՞:<br />Չէ, որոշել եմ: Կամ Չոռնի Գագոին, կամ Դոդի Գագոին: Մեկ է, Գագոն Գագո է, ինչ տարբերություն:<br />Բայց էս երկուսից Չոռնին ինձ մի շատ լավ սիդի է ուղարկել ուրիշ թղթերի հետ միասին: Թղթերը չեմ նայել, բայց սիդին ինձ շատ դուր եկավ: Երևանին նվիրված երգեր:Առնո Բաբաջանյան, Էդգար Գյանջումյան, ... Ֆորշ ու Սիրուշո` իր մամայի հետ: <br />Ստոպ: Իսկ դա ընտրակաշառք չլինի՞: Բա որ Չոռնիին ընտրեմ չի լինի, որ սիդիի համար եմ ընտրե՞լ: Նալլաթ չար սատանին, բա իմ խիղճը դրանից հետո հանգիստ կլինի՞:<br />Մյուս կողմից էլ բոլորն էլ լավ-լավ բաներ են խոստանում: Լևոնը` ռեժիմից մեզ ազատում և Վանոյի վերադարձ, Վահանը` թուրքական սահմանի ամրացում, Դոդը` Երևանի և նույնիսկ Հայաստանի բարգավաջ ապագա...<br />Բայց դե ոչ մեկն էլ սիդի չի նվիրել:<br />Գնում եմ ընտրեմ - &quot;Քեզ համար Երևան&quot;: (Եթե միտքս չփոխեմ) <br />:) urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:891 2008-10-02T16:49:32Z 2008-10-02T16:49:32Z <a href="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/00001zte/"><img height="213" width="320" align="top" border="0" alt="" src="http://pics.livejournal.com/har8un/pic/00001zte/s320x240" /></a><br /><br />Ураа! Вот и море! urn:lj:livejournal.com:atom1:har8un:705 2008-09-23T17:24:00Z 2008-09-23T17:24:00Z Arajin grutjuny.<br />Առաջին գրությունը: